تبلیغات
پایگاه تحقیقاتی دکتر حافظی: نگارش پروپوزال، پایان نامه و مقالات علوم پزشکی - عوارض جانبی گیاهان دارویی

عوارض جانبی گیاهان دارویی

استفاده از داروهای گیاهی و طبیعی دیدگاهی است که امروزه در درمان و حفظ سلامتی تأکید بسیاری بر آن است، استفاده از داروی گیاهی به لحاظ ارزانی و در دسترس بودن و آسانی مصرف در جهان و خصوصاً در کشورهای در حال توسعه روبه گسترش و زیاد شدن است. از طرفی نیز عوارض جانبی بسیار زیاد داروهای شیمیایی و گرانی آن ها موجب گرایش مجدد مردم به طب گیاهی شده است .ولی آنچه مسلم است آن است که به آثار سوء و عوارض جانبی داروهای گیاهی توجه چندانی نشده است به گونه ای که اکثریت افراد به غلط می پندارند که داروهای گیاهی بی زیان می باشند و بدون نظر پزشک در هر شرایطی قابل استفاده می باشند اما برخلاف تصور عموم مصرف داروهای گیاهی نیز نمی تواند خودسرانه و بی حد و مرز باشد .در حقیقت مسئله عوارض جانبی ناشی از گیاهان، امر تازه ای نبوده و دانشمندان مسلمان در کتب طب سنتی تعدادی از این اثرات (حساسیت، تهوع، استفراع، آکنه، کهیر و غیره) را ذکر کرده اند.

 

برای تجویز یک داروی گیاهی ابتدا باید بیمار توسط پزشک ویزیت گردد و سپس بیماری وی مشخص گردیده و براساس آن داروی گیاهی موردنظر به مقدار و دوزمشخص ومدت زمان معین مصرف گردد. در غیر این صورت وبا مصرف خود سرانه داروی گیاهی ممکن است  داروی انتخاب شده برای آن مرض مناسب نباشد و یا مریض مشکلات دیگری از قبیل مشکلات کبدی، قلبی، کلیوی، پوستی و تنفسی داشته باشد که آن گیاه برای وی مضر باشد. باتوجه به اینکه سالمندان بیشترین جمعیتی هستند که به دلیل ابتلا به ناراحتی‌های مختلف، هم‌زمان از داروهای گوناگون استفاده می‌کنند و اغلب دچار تداخلات دارویی می‌شوند. از طرفی اکثر سالمندان به گیاهان دارویی اعتقاد زیاد دارند و جهت درمان بیماری‌های خود از آن‌ها استفاده می‌کنند. با توجه به کمتر بودن عوارض جانبی داروهای گیاهی و توجه به عوارض جانبی برخی داروهای شیمیایی و تداخلات احتمالی آن‌ها لازم است پزشکانی با گرایش به طب سنتی و داشتن اطلاعات کافی در این زمینه این داروها را تجویز نمایند .

بسیاری از گیاهان دارویی که در عطاری ها عرضه می شود و به لحاظ آلودگی های میکروبی، سموم کشاورزی و تاریخ مصرف و تولید، استاندارد نیستند و خواص مؤثر خود را از دست داده اند. وزارت بهداشت بر داروهای گیاهی که مجوزو پروانه تولید دارند نظارت دارد، از این رو، داروهای گیاهی که در داروخانه ها فروخته می شوند، معتبر و قابل استفاده اند و مردم می توانند با خیال راحت از آن ها استفاده کنند. به هر حال باید به این نکته توجه کرد که آثار دارویی گیاهان حاصل مواد شیمیایی مختلفی است که در آن ها وجود دارد پس خواه ناخواه این مواد شیمیایی می توانند مولد یک سری از آثار ناخواسته باشند وبه همین دلیل مصرف داروهای گیاهی نمی توانند خود سرانه و بی حد و مرز باشد .

ده اشتباه در رابطه با مصرف گیاهان دارویی

1- مصرف چای بابونه با داروهای خاص

بیشتر مردم بر این باورند که چای بابونه هیچ خطری برای سلامتی ندارد. اما اگر این چای با داروهای خاصی نوشیده شود، دارای برخی عوارض جانبی می‌باشد. در سال 2006، خانمی 70 ساله داروی وارفارین را با چای بابونه خورده بود و با خونریزی داخلی به بیمارستان منتقل شده بود.

داروهای مداخله کننده با چای بابونه:

* آسپرین

* مهار کننده های پلاکت از قبیل: Ticlid و Plavix

* داروهای ضدانعقاد از قبیل: وارفارین.

* داروهای ضدافسردگی 3 حلقه ای از قبیل: Amitriptyline، Clompiramine و Imipramine

* Clozapine: همانند داروهای ضدافسردگی 3 حلقه ای باعث مسمومیت می‌شوند.

* Propranolol: برای درمان فشار خون بالا استفاده می‌شود. همانند داروهای ضدافسردگی 3 حلقه ای و Clozapine باعث مسمومیت می‌شوند.

* Theophyline: گشاد کننده برونش ها است و برای بیمارانی که دارای مشکل تنفس می‌باشند، تجویز می‌شود.

* Tacrine: برای بیماران مبتلا به آلزایمر و یا زوال عقل تجویز می‌شود.

2- گیاهان افزایش دهنده انرژی:

آیا در تمام طول روز خسته‌اید و رو به گیاهان و دیگر محصولات طبیعی برای افزایش انرژی می‌روید؟

باید بدانید که این خستگی در اثر بیماری نباشد، بیماری‌هایی از قبیل: آنمی (کم خونی)، آسم، اختلالات خواب (آپنه)، کم کاری تیروئید، سندرم خستگی مزمن و افسردگی. خستگی می‌تواند نشانه ای از بیماری‌های عفونی، اختلال قلبی، دیابت، بیماری‌های کبدی و کلیوی، بیماری آدیسون، بیماری‌های خودایمنی (مانند: لوپوس)، سرطان، سوء تغذیه و یا عارضه جانبی داروها نیز باشد. پس بهتر است شمایی که احساس خستگی می‌کنید، در ابتدا به پزشک مراجعه کنید تا پزشک آزمایشات مختلف را برای تشخیص این بیماری‌ها انجام دهد و در صورت منفی بودن این بیماری‌ها، شما می‌توانید روش‌های طبیعی را برای از بین بردن خستگی به کار ببندید.

استفاده طولانی مدت از گیاهان دارویی مسهل ممکن است باعث از دست دادن توانایی حرکت روده و اسهال مزمن، ضعف عضلانی، ضربان نامنظم قلب و اختلال در کبد و یا کلیه گردد.

3- گیاهان دارویی، مکمل‌ها و یا داروهایی که ممکن است افزایش خونریزی را موجب شوند:

داروهای ضدانعقاد از قبیل: آسپرین و یا وارفارین، از تشکیل لخته خون در داخل عروق جلوگیری می‌کند و بیماری‌های قلبی و سکته را کاهش می‌دهد. هنگامی که این داروها با گیاهان دارویی و مکمل‌ها ترکیب شوند، دارای اثر ضدانعقادی می‌باشند و باعث افزایش خونریزی می‌شوند.

این گیاهان دارویی و مکمل‌ها عبارتند از:

* آلوئه‌ورا* دانگ که(گیاه چینی که برای فروکش کردن علائم قاعدگی و تحریک پذیری استفاده می‌شود)

* روغن ماهی

* پوست درخت بید

اگر شما بیشتر از یک عدد از این گیاهان و یا مکمل‌ها را همراه با وارفارین، آسپرین و دیگر ضدانعقادها مصرف می‌کنید و یا اگر بدون تجویز پزشک از این گیاهان استفاده می‌کنید؛ حتماً برای راهنمایی به یک پزشک متخصص در درمان‌های طبیعی مراجعه کنید.

4- آیا شما به خاطر منافع بسیار شربت‌های گیاهی و نوشیدنی‌های انرژی زا، مصرف قهوه و یا سودا را ترک می‌کنید؟

شربت‌های گیاهی به جای قهوه مصرف می‌شوند و بدون آنکه فرد را عصبی کنند، به انسان انرژی می‌دهند. در تعدادی تحقیقات، شربت‌های گیاهی با سرطان‌های مری، دهان، ریه و مثانه در ارتباط می‌باشند، مطالعات نشان داده‌اند که این خطرات برای افرادی که از این شربت‌ها به مقدار زیاد (بیشتر از 1 لیتر در روز) و داغ مصرف می‌کنند، بیشتر می‌باشد. نوشیدنی‌های انرژی زا (ازجمله ردبول)، حاوی کافئین و مقداری ویتامین و گیاه می‌باشد. یکی از بزرگ‌ترین نگرانی‌ها این است که راجع به اثرات ترکیبی این مواد با هم چیزی نمی‌دانیم. بسیاری از مواد تشکیل دهنده آن‌ها با کافئین موجب افزایش قدرت تحریک می‌گردد. بیشتر آن‌ها شامل مقدار زیادی شکر می‌باشند و در واقع بهتر از سودا نمی‌باشند. اگر شما خواهان یک نوشیدنی سالم هستید، آب و یا آب انار و یا آب آلبالو می‌تواند گزینه خوبی برای شما باشد.

5- مصرف گیاهان افزایش دهنده ایمنی مانند اکیناسه با داروهای سرکوب گر سیستم ایمنی مانند کورتیکواستروئیدها:

داروهای سرکوب گر سیستم ایمنی در افراد گیرنده پیوند، برای جلوگیری از پس زدن عضو پیوندی و جلوگیری از علائم بیماری‌های خودایمنی از قبیل: آرتریت روماتوئید، لوپوس و نوع 1 دیابت استفاده می‌شود. گیاهانی که تحریک کننده سیستم ایمنی می‌باشند ممکن است با این داروها در تضاد باشند و در نتیجه باعث پس زدن عضو پیوند شده و تشدید بیماری‌های خودایمنی در افراد مستعد گردد. اگر شما از داروهای سرکوب گر سیستم ایمنی از قبیل: سیکلوسپورین، آزاتیوپرین، کورتیکواستروئیدها و متوتروکسات استفاده می‌کنید، از مصرف گیاهان دارویی زیر خودداری کنید:

یونجه، اکیناسه، جینسینگ، ریشه شیرین بیان و عنصر معدنی روی

6- استفاده از گیاهان مسهل برای منظم کردن حرکات روده:

گیاهان دارویی که به عنوان مسهل استفاده می‌شوند، به نام: قایقی، ریواس، آلوئه، سنا و خار گوزن می‌باشند. سنا را بیشتر از 1 هفته نباید مصرف کنید، مگر با تجویز پزشک. استفاده طولانی مدت از گیاهان دارویی مسهل ممکن است باعث از دست دادن توانایی حرکت روده و اسهال مزمن، ضعف عضلانی، ضربان نامنظم قلب و اختلال در کبد و یا کلیه گردد. قبل از مصرف این مسهل‌های گیاهی با پزشک خود صحبت کنید.

7- مصرف گیاهان دارویی، قبل و یا بعد از جراحی:

گیاهان دارویی و مکمل‌ها با داروهای بیهوشی تداخل دارند و موجب خونریزی بیش از حد می‌شوند. 2 تا 3 هفته قبل از جراحی، هرگونه گیاه دارویی یا مکمل را مصرف نکنید.

گیاهان دارویی که بیشترین خطر را دارند، عبارتند از: جینکو، جینسینگ، سیر، زنجبیل، گلوکوزآمین و کندروتین، کوآنزیم Q10، نخل اره ای، اسید چرب امگا 3، روغن دانه کتان و روغن ماهی، مریم گلی، گیاه گاو چشم یا گل مینا، افدرا، گل مهر طلا، بابونه، کاوا، گل هزار چشم، شیرین بیان، سنبل‌الطیب و ویتامین E

 8- عدم اطلاع پزشک راجع به مصرف گیاهان دارویی و مکمل‌ها:

افراد به پزشک خود درباره استفاده از درمان‌های طبیعی نمی‌گویند، چرا که آن‌ها فکر می‌کنند، پزشکان به درمان‌های طبیعی علاقه‌ای ندارند یا اطلاعات کافی راجع به این درمان‌های طبیعی ندارند. درحالی‌که بسیاری از گیاهان دارویی با داروها تداخل دارند، عوارض جانبی داروها را زیاد می‌کنند و خواص درمانی آن‌ها را کم می‌کنند.

9- دانستن اطلاعاتی راجع به فواید و مضرات هر نوع گیاه درمانی:

برای مثال: گیاهانی که برای افزایش حجم سینه مصرف می‌شود از قبیل: رازک و شنبلیله، دارای اثرات بالقوه استروژنی می‌باشد و ممکن است خطر سرطان‌های هورمونی از قبیل: سرطان پستان و آندومتر را افزایش دهد.

10- عدم مصرف گیاهان دارویی و مکمل‌ها به طور مداوم:

مهم است که داروهای گیاهی را به طور منظم مصرف کنید، در غیر این صورت متوجه بهبودی خود نمی‌شوید.





موضوع: دانستنی های پزشکی،
برچسب ها: عوارض جانبی، گیاهان دارویی، دکتر علی اکبر حافظی،
[ چهارشنبه 31 تیر 1394 ] [ 07:41 ب.ظ ] [ دکتر علی اکبر حافظی ]